Hedeflere giden yol uzun ve zorludur. Plan, disiplin, kararlılık gibi kişilik özelliklerimiz ve alışkanlıklarımız sürece dahil olur. Belirli bir sistem içinde süreklilik sağlamalı, karşınıza çıkan engelleri aşmalı ve enerjinizi iyi yönetmeniz gerekir. Bu yazıda etraflıca hedeflerimize ulaşabilmenin yollarını, SMART yöntemiyle, irdeliyor olacağız.
İçerik
💥Yeni yıl hedefleri neden tutmuyor?
📍En yaygın neden: Belirsiz hedefler koymak
Yeni yıl kararlarınızı bozduysanız, yalnız değilsiniz. Ortalama olarak, düşünülen hedeflerin %80’i başarısız oluyor. Peki, bunun sebepleri neler olabilir?
Çoğu insan belirsiz hedefler belirler: daha sağlıklı besleneceğim, daha çok kitap okuyacağım gibi. Bu şekilde, bir alışkanlık ifadesi taşıyan, belirgin olmayan hedefler maalesef sürdürülebilir olmuyor. Nitekim, ne zaman başardığınızı bileceğiniz bir somut sonucunuz da olmuyor.
📚Literetür ne diyor?
Bazı araştırmalar hedeflere ulaşmadaki başarısızlığın nedenini; duygulanım, öz saygı ve motivasyon eksikliği, öğrenilmiş çaresizlik, düşük motivasyon ve görev odaklılık, ulaşılamaz hedefleri küçümseme, zorluklardan kaçınma, hedef çatışması ve çevresel faktörlerden kaynaklandığını ileri sürmektedir.
🎯İyi bir hedef nasıl olmalı?
Sağlık Bilimleri alanından Prof. Dr. Scott LEAR’ın bu konuda önerdiği SMART işe yarar ipuçları veriyor:
🌑 Spesifik (Belirgin)
Belirgin, sınırları çizilmiş bir hedef iyi bir başlangıcı oluşturuyor. Hedefleriniz açık ve net olmalıdır. Ne yapmak istediğinizi tam olarak belirleyin. Örneğin, “Daha fazla egzersiz yapmak” yerine, “Haftada 5 kez, her seferinde 1 saat tez yazmak” gibi. Buradaki örneği özellikle tez veriyorum çünkü bir tez ancak böyle bir hedefle ya da başından hiç kalkmadan bitebilir 😀
🍅 Measurable (Ölçülebilir)
Hedefinizin ilerlemesini ve başarısını ölçebileceğiniz kriterler belirleyin. Bu, hedefe ne zaman ulaştığınızı anlamanıza yardımcı olacaktır. Örneğin, “Ayda 4 kilo vermek”, “İki ay içerisinde projeyi bitirmek”, “1 yılda 40 kitap okumak”.
Hedeflerimiz aynı zamanda günlük alışkanlıklarımızı şekillendirmekte. Dolayısıyla, hedeflerimiz için yaptığımız her adımın da bir izi olmalı. Bir counter, bir işaretlemeden bahsediyorum. Örneğin yıllık bir alışkanlıktan bahsediyorsak yıllık bir takip takvimi gibi.
Bu konudaki çözümüm uzun yıllardır Pomodoro Tekniği. Sadece takiple de kalmıyor aynı zamanda bir odaklanma şekli. Eğer Pomodoro Tekniği konusunda bilginiz yoksa kullandığım uygulamayı da anlattığım yazıma buradan ulaşabilirsiniz. Haricinde 2024 yılı hedefleri için hazırladığım Pomodoro Takvimleri’ni de ücretsiz sunduğum tasarımlar var.
Buradaki temel noktalardan birinin; ölçümleri çok uzatmamak olduğunu düşünüyorum. Yani eğer yıllık bir hedef planı içerisindeyseniz, örneğin aylık ölçümler yapmak nerede olduğunuzu belirlemek açısından öz farkındalığınızı artıracaktır. Ayrıca, bir sonraki başlığın da önemini ortaya çıkarıyor. Devam edelim.
🏹 Attainable (Ulaşılabilir)
Hedefleriniz ulaşılabilir ve gerçekçi olmalıdır. Çok zor veya imkansız hedefler belirlemek, motivasyonunuzu düşürebilir. Örneğin, “Her gün 2 saat spor yapmak” yerine, “Haftada 3 kez spor yapmak”.
Bir önceki başlıkta da irdelediğimiz gibi hedeflerimiz üzerinde yaptığımız ara ölçümler; bize gelecek için ümit vermiyorsa motivasyonumuzu düşürmenin ve zaman baskısı altına girmenin gereksiz olduğunu düşünebiliriz. Burada yapılacak dokunuş; hedefin revizyonu. Bir sonraki adımda daha da açıyor olacağım.
👓 Relevant (İlgili, Uygun)
Hedefleriniz sizin için anlamlı ve önemli olmalıdır. Başkalarının önerdiği hedefler yerine, sizin için değerli olan hedefler seçin. Örneğin, sağlığınızı iyileştirmek için spor yapmak. Özellikle, çoğumuzun gündelik yaşamında yaygın görülen hedefler bunlar; 3-5 kilo vereceğim, sigarayı bırakacağım gibi. Nedense de bu hedeflerin çoğunun da başarısız olduğunu görürüz ya da kişi bunu bir süre gerçekleştirebilir ve sonra en başa döner. Tabi buradaki yeme, içme alışkanlıklarının derin psikolojik değerlendirmeleri de olacaktır. Oralarda gezinmeden, demem odur ki; kendinizi verdiğiniz hedeflerle yüzleştirmelisiniz.
⏳ Timely (Zamanında)
Hedeflerinize ulaşmak için belirli bir zaman çerçevesi belirleyin. Bu, hedefe ulaşma sürecini izlemeyi ve değerlendirmeyi kolaylaştırır. Örneğin, “Üç ay içinde 10 kilo vermek”.
Örneğin; ben akademik ve içerik üretimi konusunda bir Notion kullanıcısı olarak Notion Calendar’dan yardım alıyorum. Cep telefonum ve bilgisayarlarımda otomatik başlatma seçeneği açık ve bildirimlerle deadline tarihlerimi takip edebiliyorum. Bu konuda Notion Takvimini kullanmanızı öneriyorum. İlgili yazya buradan ulaşabilirsiniz.
💡Hedeflerle başa çıkmak
Yukarıda da belirttiğim gibi hedeflerimiz günlük yaşamımızı şekillendiren alışkanlıklarımıza dönüşüyor. Bu noktada bir alışkanlık değişikliğinden söz etmeliyiz ki alışkanlıklar çok daha derinlemesine bir konu.
⚡️Planlar değişir, hedefler asla
Bazen hedeflerimizin gerisinde kalmak motivasyon kırıcı olabilir. Bu noktada yapılabileni başarı olarak değerlendirip, hedefin aksama nedenlerini incelemek ve planlarda revizyona gitmek daha iyi bir çözüm olacaktır.
🫵 Kendinizle yarışın
Başkalarıyla yarışmak aptalca sonuçlar doğurur. Özellikle, hedef belirlerken uyguladığım kendi yöntemimden bahsetmek istiyorum. Kendinizi yine kendinizle kıyaslayın. Yıllık veya aylık hedeflerimi belirlerken, ekstra bir durum yoksa önceki dönemin tutturulan değerini kullanırım. Kendimle yarışırken, kaybedeni göremiyorum.
Yapabildiklerimiz ve yapamadıklarımızla biziz. Kendimizi aldatmaktansa, en azından stabil kalmayı deneyin.
Bir yanıt yazın