Not Almak (Take Note)

Akademik başarının etkenlerinden biri olan, taşınır belleğimiz notlarımızın çoğu kez eline kalmışızdır. Not tutulur, alınır, istenir, dağıtılır.. Peki notlarımızı nasıl almamız gerek? Not alırken nelere dikkat etmeliyiz? Not Alma Teknikleri neler? Unutmayalım ki akıl nankör, not esastır. Peki iyi not nasıl tutulur?

Hayatımızda ilk uyguladığımız öğrenme kavramı: dinlemektir. Yapılan araştırmalara göre; dinleyerek öğrendiklerimizin %70’ini bir saatte, %80’ini bir günde unutuyoruz. Bu açıdan en önemli araç, unutmamak için not almak/tutmaktır (4,5). Dinlemek ve iyi not almak, derste başarıyı sağlayan iki kritik beceridir. Amacına uygun ve iyi odaklanılan bir dinleme olmadan doğru notlar almak olanaksızdır (2). Dinlenilen bilgilerin kalıcılığını ise not alarak sağlarız. Ancak düzenli ve sistemli bir eğitim ile seri bir konuşmanın içinden istenilen ve gerekli bilgileri not alabiliriz. Neyi, ne kadar not alınacağını bilmek akademik başarının önemli bir etkenidir. Bu anlamda not alarak dinlemenin boyutları ve farklı not alma tekniklerinin öğretilmesi gerekir. Klasik not alma tekniklerinin yanı sıra gelişmiş not alma yöntemleri olan; zihin haritalama, kavram haritası, Cornell tekniği ve benzeri teknikler ile not tutma becerileri geliştirilmelidir (1). 

        Dinleme, sadece karşı tarafı işitmekten oluşmaz. Dinleme; karşı tarafa ilgi ve saygı göstermeyi, anlamayı içeren bir algılama süreci demek daha doğru olur (4). Dinleme not almanın ilk adımıdır. Dinleme üç temel beceriye sahip bilinçli yapılan bir beceridir. Bunlar; tutum, dikkat ve adaptasyondur. Dinlerken konuşmacıya kendimizi vermeli ve notumuzu tutmalıyız. Konuşmacıyı dinlerken yapılan hatalardan biri kaynaklara bakmak veya onları okumaktır (7). Aynı zamanda her şeyi not almaya çalışmanın olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir (1).
        Eğitimde amaç değil araç niteliği taşıyan not almanın ya da tutmanın temel olarak iki gerekçesinin olduğu söylenebilir (3);
  1. Konuya dikkati yoğunlaştırma
  2. Hatırlama düzeyini artırma

Akıl nankör, not esastır

        Zaman baskısının değişik not alma tekniklerinin geliştirilmesinde etkili olduğunu söylenmektedir. Araştırmacılar konuşma hızını saniyede ortalama 2-3 kelime ile ölçerken, ortalama el yazısını saniyede 0.2-0.3 kelime olarak saptamışlar. Bu da not almayı ve nottan bir şeyler öğrenmeyi güçleştirmektedir (6).
 
    Tablo 1: Klasik/Lineer ve Gelişmiş/Non Lineer Not Alma Tekniklerinden Bazı Örnekler
 
       Not almak kendi başına bir amaç değil, öğrenmek için iyi bir araç ve yardımcıdır. Not almanın tekniği ne olursa olsun kalıcılığı sağlama açısından büyük bir önemi vardır. Yapılan çalışmalar, organize ve iyi yapılandırılmış notların öğrencilerin öğrenmelerini kolaylaştırdığı, bilişsel becerilerini %20 daha fazla geliştirdiğini göstermektedir. Bu beceriler öğrenme ve iyi akademik performans için kritik öneme sahiptir (6).

1. YOKUS MODELİ

Peki iyi not nasıl tutulur? Bu sorunun cevabını bulmak üzere buraya geldiyseniz zaten birçok cevapla da aklınız karışmış demektir. YOKUS modelini literatür araştırmalarımda bulduğum ortak sonuçlar üzerinden oluşturdum. Aslında model not alma üzerine olan ilkeleri oluşturmakta. Bu beş ilkeye sadık kalmanız sizi iyi bir not tutucu yapacaktır.

1.1. Yöntem

        Öğrenme teknikleri: Eğitim bilimcilerin ve diğer bilim dallarının yıllardır üzerinde çalıştığı ve tartıştığı bir konu. Bu konuda kişinin öğrenme tekniği vardır ve eğitimi ona göre almalıdır diyenler bir o kadar çokken, “Hayır! öğrenme teknikleri akademik başarıyı etkilemiyor.” diyenler de yadsınamaz. Ben iki tarafı da açıklarken, gelin buna siz karar verin.
        Çoklu zeka kuramı ve temsil sistemlerini dikkate aldığımızda, bize herkesin kendine has zekası ve doğuştan gelen öğrenme teknikleri var demektedir. Öğrenme teknikleri, öğrenmeyi öğrenmenin temel basamaklarından biri olup eğitimci, öğrenci hatta tüm toplumun bilmesi gereken konulardandır (8).
        Düşünceler, beynimizde beş duyumuz ile temsil edilir. Ancak çocukluk çağında, düşüncenin zihindeki algılanmasında koku ve tat duyuları büyük oranda silinir. Böylece geriye kalan üç duyumuz (görsel, işitsel ve kinestetik) zihinde düşünceyi temsil eder (9). Dolayısıyla öğrenme tekniklerimiz de beynimizin ağırlıklı kullandığı temsil sistemlerine uygunluk gösterir. Sinir bilimine ve metabilişsel süreçlere de giren bu konuya derinlemesine inmeden önemli kısımları vurgulamak istiyorum. Bu üç temsil sisteminden hangisiyle daha iyi öğrendiğimizi bildiğimizde not tutma alışkanlığımızı da ona göre şekillendirebiliriz. “Ben daha çok görerek öğrenen biriyim” diyen biri notlarını daha çok çizerek, resimler ekleyerek öğrenebileceği gibi, “Ben daha çok dinleyerek öğrenirim” diyen biri de kendi sesini kaydederek notlar almayı deneyebilir. Yine de daha detaylı bilgi almak isterseniz aşağıdaki makaleye göz atmanızda fayda var.
        Öğrenme teknikleri üzerine literatür muazzam olsa da bazı çalışmalar bunun aksini söylemektedir. Pashler ve arkadaşlarının çalışmaları bu alanda baya popüler ve güçlü bir çalışma diyebilirim. Araştırmalarına göre; öğrenme tekniklerinin etkinliği üzerine yeterince deneysel çalışma bulunmamakta. Bulunan çalışmalarda da kanıtların öğrenme tekniklerinin aleyhine olduğunu söylemekteler. Öğrenme tekniklerinin popülerliğinin de öğrenmeyi teşvik etmesinden geldiğini ifade ediyorlar.
        Özetleyecek olursak öğrenme teknikleri, belki de sandığımız kadar akademik başarıyı etkilemiyor. Biz sadece daha keyifli, istediğimiz yoldan öğrenmek istiyoruz. O yüzden burada, not alırken de notunuzun yöntemi biraz da size kalıyor.

1.2. Organize

        Siz notlarınızı sınıflandırdığınızda, beyniniz de aynı şekilde sınıflandırmaya gidiyor. İyi sınıflandırılmış bir not öğrenmeyi ve ulaşılabilirliği sağlar. Bilimsel çalışmalarda da organize ve iyi yapılandırılmış notlar ile öğrencilerin öğrenme kriterleri arasında güçlü ilişkiler bulunmuştur (6). Bu açıdan oluşturduğumuz notlara etiketler vermek avantajlı bir yol olarak düşünülebilir. Eğer bu sınav olacağınız bir ders ise not çıkardıktan sonra notlara yönelik sorular oluşturmanız size tavsiyemdir. Ben bu şekilde çalışanlardanım ve çoğu zaman faydasını görmüşümdür.

1.3. Kısa ve Öz

        Telgrafik cümleler kullanmaya özen gösterin. Nedir telgraf tipi cümleler? Eski bir haberleşme cihazı olan telgraf, kullanıldığı zamanlarda kelimeler üzerinden ücretlendirildiğinden çok uzun ifadeler kullanmaktan kaçınılır, karşı tarafın anlayacağı kadar az kelimeyle çok şey anlatılmak istenirmiş. İşte notlarınızda da tam bu esasa dayanmamız gerekiyor. Ortalama 3-5 kelimelik cümleler ile notlarını almanızda fayda var. Bir diğer husus da cümlelerinizi art arda sıralamak yerine maddelendirin. Çoğunuzun bildiği bir sihir bu zaten.

1.4. Ulaşılabilir

        Notların olmazsa olmazı ve hepimiz için en can alıcı noktası ulaşılabilirliği. Günümüz teknoloji, bilgi çağı diyoruz ama tuttuğumuz nota istediğimizde ulaşamıyorsak ne anlamı var. Burada tabi yine; el yazısı mı, elektronik mi ayrımında kalıyoruz. Sizin için en uygunu neyse o ama istediğiniz zaman ulaşabileceğiniz bir not tutma şekliniz olmalı. Belki el yazısını elektroniğe çevirip istediğinizde mobilden veya bilgisayarınızdan ulaşmayı deneyebilirsiniz.

1.5. Sizin olmalı

        Fosforlu kalemler, altı çizilen cümleler, ayraçlar, kameralar, ses kayıt cihazları vb. bunların hepsini çok seviyoruz. Bizler için işe yarar araçlar fakat hiçbiri sizin öğütücünüzden geçmiş olmuyor. Şüphesiz ki en iyi öğrenme metodu kendi aldığınız notlar, kendi ifadeleriniz ile çalışmak. İster klavyenizle ister elinizle, isterseniz de sesinizle ama mutlaka sizin olmalı.
 
Sizce en iyi yöntem el yazısı mı yoksa klayyeniz mi? (Benim cevabım her ikisi)

! Blogda yer alan konular modüler tasarlanmaktadır. Akademik rehberler konunun teoriğini içerirken, akademik uygulamalar pratiklerden oluşmaktadır. Konuya hakimiyetiniz açısından rehber ile başlayıp, pratiklere geçmenizi öneririm.

Akademik Rehberler: İyi Not Nasıl Tutulur: YOKUS Modeli

Akademik Uygulamalar: Cornell Not Alma Tekniği, Kavram ve Zihin Haritaları Not Alma Teknikleri (Mindly), Elektronik Notlar Almak (Evernote)

  1. Ceran, D. (2015). Seçici dinleme ile not alarak dinleme yöntemlerinin altıncı sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerisine etkisi. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 7(1), 205-219.
  2. Şahin,  A.  ve  Aydın,  G.  (2011).  Cornell  Not  Alma  Tekniğinin  Dinlenilen  Metni Anlamaya  ve  Kalıcılığa  Etkisi.  Dumlupınar  Üniversitesi  Sosyal  Bilimler Dergisi, (29), 29-36.
  3. Aydın,  G.  (2009).  Zihin  Haritalama  Tekniğinin  Dinleneni  Anlamaya  Etkisi. Atatürk  Üniversitesi  Sosyal  Bilimler Enstitüsü
  4. Koçyiğit, M. (2016). Etkili İletişim ve Duygusal Zekâ. Eğitim Yayınevi.
  5. Özbay, M. (2005). Bir dil becerisi olarak dinleme eğitimi. Akçağ.
  6. Makany, T., Kemp, J., & Dror, I. E. (2009). Optimising the use of note‐taking as an external cognitive aid for increasing learning. British Journal of Educational Technology, 40(4), 619-635.
  7. Pauk, W. (2001). How to study in college. Boston, MA: Houghton Mifflin.
  8. Keşan, C., Kaya, D., & Yetişir, Ş. (2012). Görsel, İşitsel ve Kinestetik Özelliğe Sahip 8. sınıf Öğrencilerinin Sosyo-Kültürel Yapıya Göre Başarılarının, Tutumlarının ve Kaygılarının İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (32), 1-15.
  9. Dövücü, T. (2001). Türkiye’den NLP ve Sibernetik Uygulamaları–I (2. Basım). İstanbul: Beyaz Yayınları.
  10. Pashler, H., McDaniel, M., Rohrer, D., & Bjork, R. (2008). Learning Styles: Concepts and Evidence. Psychological Science in the Public Interest, 9(3), 105–119. https://doi.org/10.1111/j.1539-6053.2009.01038.x

Yazan Öğr.Gör. Ali Kaplan

Yazıyla ilgili geri bildirimlerinizi isterseniz aşağıda isterseniz mail yoluyla ulaşarak yapabilirsiniz. Teşekkürlerinizi sunmak için yazıyı sevdiklerinizle veya sosyal medyada paylaşmanız yeterli olacaktır. 

Bir yorum da siz bırakmaya ne dersiniz..